کاردرمانی طیف خیلی گسترده و در‌بر‌گیرنده تقریباً همه گروه‌های سنی است. برخی‌از مردم فکر می‌کنند کاردرمانی فقط برای بچه‌های استثنایی یا افرادی می‌باشد که معلولیت شدید دارند، اما کاردرمانی یک رشته توانبخشی گسترده است که به افراد کمک می‌کند تا کارهای روزمره زندگی‌شان را به صورت مستقل انجام دهند. برای پاسخ به این‌که کاردرمانی برای چه بیمارانی است، باید دقت داشت که کار در اینجا یعنی هر فعالیتی که در طول روز، فرد انجام می‌دهد. در ادامه به بررسی این سوال پرداخته‌ایم.

کاردرمانی برای چه کسانی مناسب است؟

اگر کسی به هر دلیلی در انجام کارهای روزمره‌اش مشکل داشته باشد، کاردرمانی می‌تواند به کمک او بشتابد. این مشکل ممکن است مادرزادی باشد، مثل بچه‌هایی که دیرتر از همسالانشان راه می‌افتند یا در یادگیری دچار مشکل هستند. ممکن است بر اثر حادثه و تصادف پیش بیاید، مثلاً کسی که دستش آسیب دیده و نمی‌تواند قلم را مثل قبل در دستش بگیرد و یا به خاطر کهولت سن باشد، مثل مادربزرگی که دیگر نمی‌تواند تعادلش را موقع راه رفتن حفظ کند.

حتی مشکلات روحی و روانی هم جزو حوزه کاردرمانی می‌باشد، مثلاً کسی که افسردگی شدید دارد و انگیزه‌اش را برای انجام کارهای روزمره از دست داده است. پس به‌طور خلاصه برای پاسخ به‌این ‌پرسش که کاردرمانی برای چه بیمارانی است، می‌توان گفت کاردرمانی برای هر کسی که زندگی روزمره‌اش به هر دلیلی مختل شده باشد، فرقی نمی‌کند کودک باشد یا بزرگسال، مشکل جسمی داشته باشد یا روحی، مناسب است.

کاردرمانی برای چه افرادی کاربرد دارد؟

شاید بیشترین سوالی که والدین می‌پرسند این باشد که کاردرمانی برای چه بیمارانی است و چه کسانی به آن نیاز دارد؟ مهم‌ترین پاسخ‌ها برای این پرسش به کودکان، بزرگسالان، آسیب‌دیده‌گان و کسانی‌که نیازمند سلامت روانی هستند باز می‌گردد که در ادامه به برخی از آن‌ها خواهیم پرداخت:

1. کاربرد کاردرمانی در کودکان:

بعضی بچه‌ها دیرتر از بقیه چهار دست و‌پا می‌روند یا راه می‌افتند. بعضی موقع غذا خوردن، لباس پوشیدن یا حتی گرفتن مداد توی دستشان مشکل دارند. برخی هم خیلی حساس هستند؛ مثلاً از برچسب لباس یا صدای ماشین لباسشویی کلافه می‌شوند. اینها دقیقاً همان جاهایی است که کاردرمانی کودکان وارد می‌شود. همچنین، کودکان طیف اوتیسم یاد می‌گیرند چطور ارتباط بگیرند و بازی کنند. بچه‌های فلج مغزی می‌توانند بنشینند، راه بروند یا با دست‌هایشان کار کنند. کودکانی که اختلال پردازش حسی دارند، می‌توانند لمس، صدا و نور را بهتر تحمل کنند. حتی بچه‌هایی که سندرم داون دارند، مهارت‌های ظریف مثل قاشق زدن یا دکمه بستن را تمرین می‌کنند.

2. کاربرد کاردرمانی در بزرگسالان و آسیب‌های عصبی:

تصور کنید یکی از اعضای خانواده شما سکته مغزی کرده و نیمی از بدنش بی‌حس شده باشد و نمی‌تواند لیوان آب را بردارد، دکمه پیراهنش را ببندد یا حتی خودش حمام برود. کاردرمانی به او یاد می‌دهد دوباره این کارها را انجام دهد یا کسی که تصادف کرده و نخاعش آسیب دیده است، شاید نتواند راه برود، اما یاد می‌گیرد خودش از ویلچر استفاده کند، لباس بپوشد یا آشپزی کند. بیماران ام‌اس که مدام خسته‌اند و دست‌هایشان می‌لرزد، یاد می‌گیرند چطور انرژی خود را مدیریت کنند و کارهایشان را آسان‌تر انجام دهند. حتی پارکینسون هم با تمرین‌های کاردرمانی، کندتر پیشرفت می‌کند.

3. کاربرد کاردرمانی در سلامت روان:

یک بخش مهم از پاسخ به کاردرمانی برای چه بیمارانی است به سلامت روان مربوط می‌شود. خیلی از ما فکر می‌کنیم افسردگی فقط یعنی غمگین بودن، اما افسردگی گاهی آنقدر عمیق می‌شود که فرد حتی نمی‌تواند از رختخواب بیرون بیاید یا صورتش را بشوید. کاردرمانی به این افراد کمک می‌کند تا به روال عادی زندگی برگردند یا کسی که دچار استرس پس از سانحه شده، مثلاً تصادف وحشتناکی داشته و حالا از سوار ماشین شدن می‌ترسد. کاردرمانگر به او کمک می‌کند کم‌کم این ترس را کنار بگذارد. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی که در برنامه‌ریزی و تمرکز مشکل دارند، یاد می‌گیرند چگونه کارهای روزمره را مرحله به مرحله انجام دهند.

برای اینکه بدانید کاردرمانی برای چه گروه‌هایی کاربرد دارد (اختلالات جسمی، نورولوژیک، رشدی، سالمندان و …) مقاله Occupational Therapy Practice Framework را مطالعه کنید.

جمع‌بندی

این‌که کاردرمانی برای چه بیمارانی است دیگر یک سؤال بی‌جواب و فقط ویژه یک گروه خاص نیست. کاردرمانی برای هر کسی که زندگی روزمره‌اش به هر دلیلی سخت‌تر از قبل باشد، مناسب است. کلینیک تخصصی مغز و اعصاب و روانپزشکی رها در کنار شماست تا روند درمان را به راحتی آغاز نمایید، کافی است قدم اول را بردارید.