اختلال بیشفعالی و کمتوجهی (ADHD) با علائمی مانند پرتحرکی شناخته میشود که میتواند عملکرد فرد را در مدرسه، محیط کار و روابط اجتماعی تحت تأثیر قرار دهد. یکی از مؤثرترین روشهای درمانی برای این افراد، کاردرمانی بیش فعالی ADHD است. کاردرمانی به کودکان و بزرگسالان مبتلا به ADHD برای افزایش کیفیت زندگی و بهبود مهارتهای مورد نیاز برای زندگی روزمره کمک میکند.
کاردرمانی بیش فعالی ADHD چیست؟
کاردرمانی یک حرفه توانبخشی است که به افراد کمک میکند تا در انجام فعالیتهای روزمره زندگی خود مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن، درس خواندن، کار کردن و تعامل با دیگران مستقلتر عمل کنند. کاردرمانی بیش فعالی ADHD شاخهای از کاردرمانی است که به طور تخصصی بر نیازهای مبتلایان به اختلال بیشفعالی و کمتوجهی تمرکز دارد.
یک کاردرمانگر متخصص در این حوزه، ابتدا ارزیابی دقیقی از تواناییها و چالشهای فرد انجام میدهد که شامل بررسی مهارتهای حرکتی، پردازش حسی، تواناییهای شناختی مانند توجه و برنامهریزی، مهارتهای اجتماعی و توانایی انجام فعالیتهای روزمره است که پس از انجان ارزیابی، کاردرمانگر یک برنامه درمانی فردیسازی شده طراحی میکند که اهداف زیر را دنبال میکند:
- بهبود توجه و تمرکز با استفاده از فعالیتها و بازیهای هدفمند.
- تنظیم سطح فعالیت با استفاده از تنظیم سطح انرژی.
- کاهش پرخاشگری با استفاده از آموزش تکنیکهای فکر کردن و تصمیم گرفتن پیش از اقدام.
- بهبود پردازش حسی با استفاده از روشهای یکپارچگی حسی در تنظیم پردازش اطلاعات حسی مانند لمس، صدا، نور
- افزایش مهارتهای اجتماعی با استفاده از آموزش مهارتهایی مانند نوبت گرفتن، گوش دادن و درک احساسات دیگران.
علائم و مشکلاتی که کاردرمانی در ADHD به آنها میپردازد
درک علائم اختلال بیشفعالی و کمتوجهی ضروری است و کاردرمانگران متخصص در این حوزه با شناخت دقیق این علائم، برنامه درمانی مناسبی طراحی میکنند.
- مشکلات توجه و تمرکز: این دسته از علائم شامل عدم توانایی در حفظ توجه روی یک فعالیت، زود پرت شدن حواس با محرکهای محیطی، فراموشی کارهای روزمره و جا گذاشتن وسایل است.
- بیشفعالی و بیقراری حرکتی: این علائم ممکن است به شکل بیقراری درونی، احساس نیاز به حرکت مداوم یا صحبت کردن بیش از حد بروز کند.
- تصمیمگیری ناگهانی: افراد مبتلا اغلب بدون فکر کردن عمل میکنند. ممکن است حرف دیگران را قطع کنند، نوبت را رعایت نکرده، یا بدون در نظر گرفتن عواقب، دست به کاری بزنند که بعداً پشیمان شوند.
- مشکلات حرکتی: ناهماهنگی حرکتی و دستوپا چلفتی بودن در کودکان مبتلا به ADHD شایع میباشد.
- مشکلات اجرایی: افراد مبتلا به ADHD معمولاً مهارتهای اجرایی مانند برنامهریزی، سازماندهی، مدیریت زمان و اولویتبندی کارها ضعیفاند.
- مشکلات خواب، غذا خوردن و خودمراقبتی: بسیاری از کودکان مبتلا به ADHD در به خواب رفتن مشکل دارند، بیقرار میخوابند یا صبح به سختی بیدار میشوند. در غذا خوردن نیز ممکن است به دلیل بیقراری، سر میز نمانند یا عادات غذایی ناسالمی داشته باشند.
تفاوت کاردرمانی با سایر روشهای درمانی ADHD
درک تفاوت کاردرمانی بیش فعالی ADHD و سایر روشهای درمانی به خانوادهها کمک میکند تا تصویر روشنتری از فرآیند درمان داشته باشند.
دارودرمانی با تأثیر بر انتقالدهندههای عصبی، به کاهش علائم ADHD کمک میکند و معمولاً تأثیر سریعی دارند و میتوانند تمرکز را افزایش داده و بیشفعالی را کاهش دهند. در روانشناسی و رفتاردرمانی نیز فرد با کمک روانشناس، افکار و باورهای خود را بررسی میکند و راهکارهای رفتاری جدیدی میآموزد و مبتنی بر گفتگو است، اما کاردرمانی بیشفعالی ADHD در مقابل، یک روش غیردارویی است که به فرد یاد میدهد چگونه با چالشهای خود کنار بیاید. همچنین، کاردرمانگر به جای نشستن و صحبت کردن، فرد را در فعالیتهای هدفمند درگیر میکند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد مداخلات کاردرمانی در کودکان مبتلا به ADHD میتوانید مقاله Occupational Therapy Interventions for ADHD را مطالعه کنید.
جمعبندی
کاردرمانی بیش فعالی ADHD با رویکردی عملی و مبتنی بر فعالیت، به جای تمرکز بر علائم، به سراغ ریشه مشکلات میرود و مهارتهای اساسی را در فرد تقویت میکند. کاردرمانگر با طراحی بازیها و فعالیتهای هدفمند، به کودک یا بزرگسال مبتلا به ADHD کمک میکند تا توجه خود را بهتر متمرکز کرده، پرخاشگری خود را کنترل نماید، اطلاعات حسی را به درستی پردازش کند و مهارتهای حرکتی و اجتماعی خود را بهبود بخشد. کلینیک تخصصی مغز و اعصاب و روانپزشکی رها با ارائه برنامههای درمانی فردیسازی شده، در کنار شماست تا درمان را به بهترین شکل، آغاز نمایید.
