سیستم عصبی مرکز فرماندهی بدن است که اطلاعات را دریافت، پردازش و پاسخ میدهد تا حرکات، احساسات و عملکردهای مهم بدن به درستی انجام شوند. همچنین, دستگاه عصبی از مغز، نخاع، دستگاههای حسی و تمامی اعصابی که این اندامها را به دیگر مناطق بدن متصل میکنند، تشکیل شده است. در این بلاگ قصد داریم به بررسی سوال سیستم عصبی چیست و از چه اجزایی تشکیل شده بپردازیم، پس تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
سیستم عصبی چیست؟
برای پاسخ به سوال سیستم عصبی چیست میتوان گفت که سیستم عصبی شبکهای پیچیده از اعصاب و سلولها (نورونها) است که وظیفه انتقال سیگنالها بین مغز، نخاع و سایر بخشهای بدن را برعهده دارد. در واقع سیستم عصبی شامل سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) و محیطی (اعصاب بدن) است.
وظایف سیستم عصبی در بدن
همانطور که گفته شد وظیفه اصلی سیستم عصبی، ارسال پیام بین مغز و سایر بخشهای بدن است تا بدن اطلاع داشته باشد که چه کاری انجام دهد. البته این پیامها نه تنها حرکات و تعادل بدن را تنظیم میکنند، بلکه افکار، حافظه، یادگیری و احساسات را نیز مدیریت میکنند.
فیزیولوژی دستگاه عصبی
دستگاه عصبی 3 عملکرد اصلی دارد که در ادامه به بررسی هر کدام میپردازیم:
- حس: عملکرد حسی دستگاه عصبی شامل جمعآوری اطلاعات از گیرندههای حسی بوده که از طریق آن بر شرایط داخلی و خارجی بدن نظارت دارد. همچنین، سیگنالهای دریافتی از گیرندههای حسی توسط نورونهای آوران به سیستم عصبی مرکزی منتقل میشوند تا در آنجا مورد پردازش قرار گیرند.
- یکپارچهسازی: روند یکپارچهسازی پردازش سیگنالهای بسیاری بوده که در هر زمان وارد سیستم عصبی مرکزی میشوند. در حقیقت این سیگنالها ارزیابی و مقایسه شده و مورد استفاده قرار میگیرند تا درباره آنها تصمیمگیری شود که آیا سیگنالها دور انداخته شوند یا تنها به عنوان اطلاعاتی مفید در حافظه ثبت گردند. یکپارچهسازی در ماده خاکستری مغز و نخاع و از طریق نورونهای بینابینی انجام میشود. همچنین نورونهای بینابینی بسیاری با یکدیگر فعالیت میکنند تا شبکههای پیچیدهای را شکل دهند که این قدرت پردازش را فراهم میکنند.
- حرکت: زمانی که شبکههای نورونهای بینابینی در CNS اطلاعات حسی را کامل ارزیابی میکنند و برای انجام یک عمل تصمیم میگیرند، سلولهای عصبی وابران را تحریک میکنند. البته نورونهای وابران، سیگنالها را از ماده خاکستری CNS توسط نورونهای سیستم عصبی محیطی به سوی سلولهای عملکننده حمل میکنند. هدف ممکن است بافت عضله صاف، عضله قلبی یا عضله اسکلتی و یا بافت غدهای باشد. سپس ارگان عملکننده در پاسخ به تحریک، یک هورمون را ترشح نموده یا بخشی از بدن را حرکت میدهد.
اجزای اصلی سیستم عصبی
سیستم عصبی از مغز، نخاع و شبکهای پیچیده از اعصاب تشکیل شده و پیامها را از بین مغز و سایر بخشهای بدن منتقل میکند. همچنین، این اجزا با هم امکان کنترل عملکردهای بدن و هماهنگی فعالیتها را فراهم میکنند.
- نورونها
نورونها یا سلولهای عصبی، جزء واحدهای اصلی دستگاه عصبی به شمار میروند که پیامها را به کل بدن ارسال میکنند. در واقع این سلولها به شما اجازه میدهند نفس بکشید، صحبت کنید، غذا بخورید، راه بروید و فکر کنید. البته هر نورون دارای بدنه سلولی، دندریتها (دریافتکننده پیام) و آکسون (انتقالدهنده پیام) است.
- سلولهای گلیال
سلولهای گلیال یا نوروگلیا، سلولهای غیرنورونی سیستم عصبی میباشند. این سلولها تکانههای الکتریکی تولید نمیکنند، اما نقش کلیدی در حمایت، تغذیه و محافظت از نورونها و حفظ عملکرد سالم سیستم عصبی ایفا میکنند. مهمترین نکته این است که در هر دو بخش CNS و PNS حضور دارند.
برای آشنایی بیشتر با سیستم عصبی مقاله Nervous System: What It Is, Parts, Function & Disorders را مطالعه کنید.
سخن پایانی
بهطور کلی برای پاسخ به سوال سیستم عصبی چیست میتوان گفت که دستگاه عصبی با هماهنگی فعالیتهای عضلات و اندامها، نظم داخلی را در بدن حفظ میکند. کلینیک تخصصی مغز و اعصاب و روانپزشکی رها جزء بهترین کلینیکها به شمار میرود و همواره کنار شماست تا بتوانید روند درمان را با خیالی راحت آغاز نمایید.
