جهت دانستن این موضوع که طب فیزیکی و توانبخشی برای چیست می‌توان آورد که این رشته در واقع پلی بین پزشکی و کیفیت زندگی است. طب فیزیکی یک نگاه جامع به بیمار دارد؛ از تشخیص دقیق مشکل گرفته تا طراحی یک برنامه درمانی کامل که ممکن است شامل دارو، تزریقات، فیزیوتراپی، کاردرمانی و حتی تجویز وسایل کمکی مثل بریس یا پروتز باشد.

طب فیزیکی و توانبخشی چیست؟

طب فیزیکی و توانبخشی که در دنیا با نام فیزیکال مدیسین اند ریهاب (Physical Medicine and Rehabilitation) یا به اختصار PM&R شناخته می‌شود، یک تخصص پزشکی است که بر تشخیص، ارزیابی و درمان بیمارانی تمرکز دارد که به هر دلیلی دچار اختلال در عملکرد جسمانی شده‌اند. متخصص این رشته یک پزشک است و ظیفه اصلی او این می‌باشد که بفهمد مشکل بیمار از کجا سرچشمه می‌گیرد، آیا از عضلات است، از اعصاب، از ستون فقرات و یا ترکیبی از اینها؛ بعد از تشخیص دقیق، او یک تیم درمانی را رهبری می‌کند.

این تیم می‌تواند شامل فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، گفتاردرمانگر، متخصص ارتز و پروتز و حتی روانشناس باشد. پس اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم که طب فیزیکی و توانبخشی برای چیست، جواب این است که برای بازگرداندن توانایی‌های از دست رفته بدن به کمک علمی‌ترین و به‌روزترین روش‌های تشخیصی و درمانی، بدون نیاز به جراحی یا با کاهش چشمگیر نیاز به آن. این رشته به بیمار کمک می‌کند تا با وجود بیماری یا معلولیت، بهترین کیفیت زندگی ممکن را تجربه نماید.

طب فیزیکی و توانبخشی برای چه بیمارانی است؟

هر کسی که به هر دلیلی در حرکت کردن، انجام کارهای روزمره یا زندگی مستقل مشکل پیدا کرده باشد، به این متخصص نیاز دارد، اما برای اینکه دقیق‌تر بدانید، بیایید بیماران را دسته‌بندی کنیم:

1. بیماران عضلانی-اسکلتی

این بزرگ‌ترین گروه بیماران هستند؛ افرادی که کمردرد مزمن دارند، دیسک کمر یا گردنشان را عمل نکرده‌اند و می‌خواهند با روش‌های غیرجراحی درمان شوند، کسانی که آرتروز زانو یا لگن دارند و از درد شبانه رنج می‌برند، یا افرادی که سیاتیک و دردهای تیرکشنده در پاهایشان آزارشان می‌دهد.

2. بیماران عصبی

این گروه شامل بیماران سکته مغزی است که نیمی از بدنشان بی‌حرکت شده، افرادی که دچار آسیب نخاعی بر اثر تصادف یا سقوط شده‌اند، بیماران ام‌اس که با ضعف عضلانی و خستگی مفرط دست و پنجه نرم می‌کنند و مبتلایان به پارکینسون که تعادل خود را از دست داده‌اند.

3. بیماران ورزشی و آسیب‌های حرفه‌ای

ورزشکارانی که رباط صلیبی پاره کرده‌اند، افرادی که به دلیل کار سنگین دچار التهاب تاندون شده‌اند و کسانی که پس از شکستگی استخوان، دامنه حرکتی کامل خود را به دست نیاورده‌اند.

4. سالمندان

متخصص طب فیزیکی به سالمند کمک می‌کند تا تا حد ممکن مستقل بماند و کیفیت زندگی اش حفظ شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد طب فیزیکی و توان بخشی مقاله Physical medicine and rehabilitation را مطالعه کنید.

تیم توانبخشی چه کسانی هستند؟

از آن‌جایی که با پاسخ طب فیزیکی و توانبخشی برای چیست آشنا شدید بهتر است بدانید که تیم توانبخشی از چه افرادی تشکیل می‌شوند. نقش این متخصص به عنوان رهبر یک تیم چندتخصصی، یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید به آن اشاره کرد. طب فیزیکی، پزشکی تیمی است و به همین دلیل نتیجه‌بخشی بالایی دارد. این تیم از افرادی تشکیل شده است که در ادامه به آن‌ها پرداخته‌ایم:

• پزشک متخصص طب فیزیکی که مسئول تشخیص اصلی، طراحی برنامه درمانی، هماهنگی بین اعضای تیم و ارزیابی پیشرفت بیمار است.
• فیزیوتراپیست که با تمرینات درمانی، ماساژ، الکتروتراپی و تجهیزات مخصوص، قدرت و دامنه حرکتی بیمار را بهبود می‌بخشد.
• کاردرمانگر که روی کارهای ظریف دست، مثل غذا خوردن، لباس پوشیدن، نوشتن و مهارت‌های روزمره زندگی کار می‌کند.
• گفتاردرمانگر، بیمارانی که پس از سکته یا آسیب مغزی در حرف زدن یا بلع غذا مشکل پیدا کرده‌اند، توسط گفتاردرمانگر درمان می‌شوند.
• متخصص ارتز و پروتز که وسایل کمکی مانند بریس، کفش طبی، عصا، واکر و اندام مصنوعی را طراحی، ساخت و تنظیم می‌کند.
• روانشناس بالینی که به بیمار و خانواده او کمک می‌کند تا با شرایط جدید کنار بیایند. افسردگی، اضطراب و کاهش اعتماد به نفس از پیامدهای شایع مشکلات حرکتی هستند.
• مددکار اجتماعی که مسائل مالی، بیمه، اشتغال و بازگشت به جامعه از وظایف او است.
• 

جمع‌بندی

پاسخ روشنی برای سوال طب فیزیکی و توانبخشی برای چیست را می‌توان پلی در نظر گرفت میان علم پزشکی و کیفیت زندگی و همچنین میان تشخیص دقیق و بازگشت به زندگی عادی. طب فیزیکی و توانبخشی در کلینیک تخصصی مغز و اعصاب و روانپزشکی رها قرار است مسیر درست را نشان داده و به شما در کاهش و بهبود درد و حرکت کمک می‌کند.